sina moku la, sijelo sina li kama wawa tan suwi moku. tawa ni la, sijelo o lawa e suwi sijelo kepeken ijo. nasin sijelo pi pakala moku la, insa wan li pali e ijo ni. insa ni li lawa e mute suwi lon telo loje, li pana e ijo mute tawa telo loje. tenpo mute la, ale li pona. taso, tenpo la, insa ni li pakala. jan sona li sona pona ala e tan pi pakala ni.

kule tu

pakala pi insa ni la, kule suli tu li lon. kule nanpa tu la, insa li pali mute li kama wawa ala. tenpo mute la, jan li lon kulupu ni la, jan pi kulupu mama ona kin li sama ni. kin, tenpo mute la, insa ni jan li pakala la, kule li nanpa tu. (kulupu pi pakala ni li lon la, jan luka tu tu li kule nanpa tu; jan wan li kule nanpa wan).

pakala insa pi kule nanpa wan li seme? sijelo li utala e jaki. taso tenpo mute la, ike la, sijelo li utala pakala e sijelo li pakala e ona. sijelo li utala e insa pi lawa suwi la, kule nanpa wan li lon. mi lon kulupu ni. mi lili la, insa ni li pakala.

mute la, pakala insa li sama kule nanpa tu. insa li ken ala pali mute e ijo pi lawa suwi. taso, mute la, ona li sama ala. tenpo mute la, kule nanpa tu li kama lon tenpo pi suli jan. tenpo mute la, kule nanpa wan li kama lon tenpo pi lili jan anu suli lili. kin, kule nanpa tu la, insa li awen pali lili e ijo lawa. kule nanpa wan la, insa li pali ala e ijo ni. jan pi kule nanpa wan li wile kama jo e ijo lawa tan misikeke lon tenpo ale. tenpo la, kulupu pi kule nanpa tu li ken kepeken misikeke ante tawa lawa pi suwi sijelo.

ijo lawa

tenpo pini la, jan li kule nanpa wan la, ale la, jan li moli. ken la, ona li awen lon sike wan anu sike tu li pilin ike li ken ala moku mute. taso, lon tenpo sike nanpa luka luka luka tu tu ale mute wan (1921) la, jan Petewi Pansin (Frederick Banting) en jan ante li kama sona e nasin tawa ni: jan li ken kama jo e ijo lawa tan insa soweli. ona li pana e ijo tawa jan pi kule nanpa wan la, ona li moli ala. ni li pona mute a!

taso, tenpo mute la, jaki li lon ijo ni soweli. jan li sona pona ala e ni: ona li ken kama jo e ijo ni tan insa soweli kepeken seme? jaki la, jan li pana e ijo tawa jan pi kule nanpa wan la, sijelo ona li pilin ike li ken kama moli. ni li ike. kepeken sike mute la, sona li kama pona lon nasin pi kama jo. taso, nasin pi pona mute li kama.

sike nanpa luka luka luka tu tu ale mute mute mute luka luka luka tu wan (1978) la, jan sona li pali e ijo ni kepeken ijo jaki pi lili mute. ijo jaki ni li lon insa moku pi sijelo ale. kepeken nasin ni la, jan li ken kama jo e ijo ni pi mute suli kepeken pali lili. kin, ona li jaki ala li sama ijo ni tan insa jan. ni la, sijelo pi jan pi kule nanpa wan li kama ala pilin ike. taso, jan ni li wile awen pona la, ona o awen pana e ijo ni kepeken palisa lili tawa telo sijelo ona lon tenpo moku ale. ni li pali mute.

ilo sin

tenpo poka la, ilo pana ante li kama lon. ilo ni li awen e telo lon ona lon suno tu wan li awen pana e telo lili tawa sijelo lon tenpo ale. ni la, mute pi telo ni li ken ante lon tenpo ante. jan li ken lawa pona e suwi ona li wile ala kepeken palisa lili mute lon tenpo moku ale.

kin, tenpo pini la, ona li wile sona e mute suwi lon telo sijelo lon tenpo ale la, ona li wile pana e telo jelo jaki lon lipu. ni la, ona li sona lili e suwi ona. taso nasin sin li kama lon. nasin ni la, jan li ken kepeken telo loje li ken sona pona e mute suwi ona. nasin ni li wawa.

tenpo kama la, nasin pi wawa mute li kama lon. ni li ilo pi sona suwi pi tenpo ale (ilo CGM). tenpo suli ala la, ilo ni li lon. taso, mi ale pi pakala ni la, ona li ante mute e lon. kepeken ilo ni la, jan li ken lukin e mute suwi ona lon tenpo ale kepeken ala telo loje ona. ona li ken pana e sona ni tawa jan misikeke ona tawa kulupu poka ona. suwi sijelo li kama lili la, jan li ken sona e ni tan ilo li ken suli e suwi kepeken moku suwi. suwi sijelo li kama mute ike la, jan li ken sona e ni kin tan ilo li ken lili e suwi kepeken ijo pi lawa suwi. tenpo pini la, jan li ken sona e suwi sijelo tan pilin anu ilo pi telo loje taso.

tenpo poka la, ilo pana en ilo pi sona suwi li ken ala toki. ni la, jan o pali mute. taso, ilo sin li kama lon li kepeken nasin kon "laso" pi toki ilo (nasin Bluetooth). ilo ni li sona e suwi tan ilo pi sona suwi li toki e ni tawa ilo pana: o ante e pana sina. ni la, ilo li lawa pona e suwi sijelo. kulupu esun li pana ala e ilo ni. jan pi kule nanpa wan en jan poka ona li pali e ilo ni. mi kepeken ilo toki ni. ona li pona mute tawa mi li lili e pali mi li lawa pona e suwi mi. tenpo ni la, esun mute li pali e ilo sama ni. ni la, jan mute li ken kepeken ilo sama ni. taso, mi awen kepeken ilo pi esun ala.

mani mute

ijo ale ni li pona, taso, ijo ike li awen lon tenpo poka. esun pi sona sijelo li pana e ijo ni e ilo ni la, ma Mewika la, tenpo suli la, ona li wile e mani pi mute wawa. tenpo la, jan li moli tan ni: ona li ken ala esun e ijo ni. ni li ken sama tenpo pini weka, lon tenpo pi ijo ni ala. tenpo la, ona li kepeken ijo pi pona lili, ni li lili ike e suwi ona. ante la, ona li kepeken ala ijo ni la, suwi ona li awen mute ike la, sijelo ona li kama pakala. ma mute la, lipu lawa li toki e ni: ijo ni o wile ala e mani mute. ijo ni li suli tawa sijelo. tenpo poka la, lawa pi ma Mewika li toki e ni kin. ni li pona mute a! taso, ijo mute li awen wile e mani mute lon kule nanpa wan.

mi toki e ijo mute, taso ijo mute ante li lon. mi wile e ni: ale pi kule ale li pilin pona li wile ala e mani mute tawa moli ala.