Categories
musi toki

toki pona tawa sewi

tan jan Kapesi Pake

mama mi pi ma sewi
o, nimi sina o sewi.
lawa sina o kama.
wile sina o kama
lon sewi, lon ma kin.
o pana e pan wile
lon tenpo ni tawa mi.
o weka e pali ike mi.
sama la, mi weka e ni pi jan ante kin.
o tawa ala e mi tawa ike.
o weka e mi tan ike.
lawa en wawa en sewi li
sina tawa tenpo ali.
ni o lon.

Categories
musi toki

sin

tan jan Kapesi Pake

o utala pona, sin o.
awen li ante e ijo
e lon e ike.
o sin e ale
tan wile
namako.

Categories
musi toki

kama nanpa tu

tan jan Kapesi Pake

ike telo anpa li tawa mute.
jan pi waso lawa li ken ala kute.
ijo li pakala; insa li sama a.
nasin lawa ni li weka tan ma ale.
kulupu telo loje li selo.
nasin suwi open li moli telo.
pona li wile ala pali.
ike li jo e wawa ali.

lon la, pana sona a li kama.
lon la, kama nanpa tu li kama.
“kama nanpa tu!” nimi ni li toki
lon open la, sitelen suli pi kon ma
li nasa e lukin mi: ijo pi sijelo
soweli pi sinpin jan li oko sama suno
li awen lon ko pi ma seli
li tawa lili e noka ona
lon poka pi waso moli alasa.
pimeja li kama sin; taso, mi sona
e tenpo ali pi lape ala
e nasin nasa pi pana pakala.
monsuta seme pi tenpo sama ken
li tawa ma Pelejen, tawa open?

Categories
musi toki

weka li ante e suli

Categories
toki toki musi

toki poki tu

o lukin. ni li toki tu.
taso nimi li sama.

poki li pini wawa la,
ona li sama kiwen taso.
poki li kama open la,
ona li sama waso li jo e luka.
lipu tu li tawa lon kin la
ona li wile sewi e poki.

kon la, poki li ken ala ken tawa?
ona li lon ala sewi la
waso taso li tawa lon laso sewi.
taso o pona tawa poki.
pona ni o ken e tawa pona taso.
laso sewi li pana ala e ken ona.
wile li lawa e ale.

ni la sina sona pona o sona e lon ijo.
poki li tawa lon sewi la ona li ken.
ala poki li pakala e pilin poki wile.
tawa li lon poki anpa e ijo ante wile.
poki li lon sewi a.




poki li pini.
wawa la ona li sama kiwen.
taso poki li kama.
open la, ona li sama.
waso li jo e luka lipu tu li tawa.
lon kon la ona li wile sewi e poki.
kon la, poki li ken ala.
ken tawa ona li lon ala.
sewi la waso taso li tawa lon.
laso sewi o pona tawa poki pona.
ni o ken e tawa pona.
taso laso sewi li pana ala e ken.
ona wile li lawa e ale.

ni la sina sona pona. o sona e lon:
ijo poki li tawa lon sewi la
ona li ken ala poki li pakala e pilin poki.
wile tawa li lon poki li anpa e ijo ante.
wile poki li lon sewi a.

Categories
toki toki musi

ijo mi

tan jan Penta

ijo li ale li ken lon ike · ijo li musi li jaki ale · ijo mi li lili li ken suli kin · suli la mi wile kama ijo ni · mi pini open sitelen e sitelen sina tawa sina · mi sitelen lon tomo sina tawa · mi sitelen kepeken ilo mi tawa ni · mi sitelen telo · mi telo e lipu kepeken sitelen nimi · nimi li mi · nimi li tan mi · nimi mi li lon · mi lon… anu seme?

moli mama li pana e lon e esun e mani · ni li tawa jan lili ona · ni li sina li mi · nimi 「mi li」 o open ala e linja nimi lon lawa toki… tan seme? mi kama sona e toki mi lon tenpo open tan seme? mi ni kepeken seme? tenpo pini la, sina toki pona e nimi ale e toki mute · taso, tenpo ni la, sina wile toki ala ·

sina weka tan mi · sina seme? sina o ni · sina o… seme? olin li awen… ala · ona li ken ala weka… ala · mi sitelen · sitelen mi li toki · toki uta mi li mu · mu · mu · mu · mu mi li suli sama toki ante ale mi · sina ken mu wawa lon tenpo pini · mu sina li sama nimi sewi a · nimi mi li sewi ala li suli ala li musi ala li pona ala li pini ala li… · a, mi awen toki ike pi mute ike · mi toki sama akesi, sama lili, sama jaki, sama jaki mute, sama pipi, sama aaaaaaaaaa ·

mi pini tawa lon tomo sina · mi tawa lon ma · mi sike e nimi · mi lon lipu e nimi kin · mi nanpa e ijo pi mama moli · nanpa ni li mute mute · mi lukin e ale e ona · ona li ni · ni li ona · mi… wile ala pana · mi o pana ala pana e ona e ijo ni? sina wile ala wile sona? a, nasin nimi ni li musi tawa mi · nimi tu li lon poka pi nimi 「ala」 · jan li ken alasa e sona kepeken ni tan seme? a, ni li suli ala · mi li mi toki e ijo lon tomo ·

nanpa wan li soweli musi ·
nanpa tu li ilo oko ·
nanpa tu wan li oko ko ·
nanpa tu tu li len mani ·
nanpa luka li poki pi mani mi ·
nanpa luka wan li akesi walo sina ·
nanpa luka tu li…

ala! ni li ala! ala li mi li ni li ijo ni · ona o ijo mi ala · suno li tawa tan mi · ijo o ken pona e sijelo mi ala · ijo o tan esun ala · ijo li ale · ale li ijo · ijo li nimi ni li lipu pi nimi ni li jan pi lukin lipu li mi kin · sina jan ni ala · sina ken ala · sina ken ala lukin e ni e mi e ale · sina ken jo ala e akesi sina · ona li walo! kule ona li walo! ni li musi! a! a! sina o musi · o musi · o sina taso · o jan ante ala · o ante ala · o lon ·

a · a, pakala li pakala · mi ken lon sina · mi ken ala lon · mi ken ala lon poka sina · mi ken ala · mi o sona e sina e ijo sina · oko sina en uta sina en selo sina en linja sina en luka sina en nena sina en sijelo sina en sinpin sina en ijo ale sina o, lon lawa mi · ni o, lon pilin mi · mi ike pilin · taso, mi wile pona pilin · telo li weka tan oko mi · oko mi li pana e telo lawa · telo lawa ala la, mi pona ala pona?

pona ala · pona li ala · mi ala la, mi pona… anu seme? mi sitelen tan seme? moli li tawa sina kin · o ala! o awen! o awen! o awen! mi esun e lon sina tawa lon mi · o kama kin! a · mi nasa · ijo mi ale li ken lon ike · ijo mi li musi li jaki ale · mi lili · mi ken suli kin · suli la ijo li wile kama mi ni · mi open pini sitelen e sitelen sina tawa sina · mi sitelen lon ma sina · mama mi li wile pana e tomo ona tawa sina · sina taso o jo e ni · mi ken ala! mi wile ala!

ike li ni · sitelen li ike · pali li pona sitelen mi ala · tawa mi en lon mi en ijo mi li… li… ijo · mi ijo · sina ijo · lipu ni li ijo · nimi ni li ijo · ijo li ijo · ijo li awen sama · sina awen pona · mi awen ala · mi o awen… anu seme? ijo o sama sina tawa mi… anu seme? mi ijo mi… anu seme? mi lon · ijo li lon · mi o lon… anu ala?

Categories
ma toki

tawa pi poki monsi pi ma Asija: ma Nijon

lipu ni li lipu pini pi kulupu lipu mi ‘tawa pi poki monsi pi ma Asija’. tenpo ni la mi wile toki lon ma Nijon. insa ma pi lipu mi la ma ni li ma pi nasin pi kama suno nanpa wan. ken la ona li ma suli kin nanpa wan tan ni: jan pi ma ale li sona e ma ni. jan mute li tawa ma ni.

mi la mi tawa ma Nijon lon tenpo mute. lon la tenpo pini mute la mi kama sona e toki Nijon. tenpo ni la meli mi li jan pi ma Nijon. kin la jan lili mi li tan ma Nijon li tan ma Italija. tan ni la mi tawa ma Nijon lon tenpo sike suno ale tawa ni: mi wile lukin e mama pi meli mi. poka la ma Nijon li pona tawa mi. taso ale ala pi ma Nijon li pona tawa mi a. ijo pi tenpo pini en tomo pi tenpo pini li pona. taso ijo pi sin mute en esun wawa li pona ala. pali pona li pona. taso pali pi mute ike li pona ala. sitelen tawa pi ma Nijon li pona. taso toki ilo pi sitelen tawa pi ma Nijon li pona ala tawa mi. taso ma ale li jo e ijo pona e ijo ike anu seme? mi la ijo ante pona pi ma Nijon li nasin sewi Puta li nasin sewi Sinto.

ma Nijon la mi tawa ma tomo mute. mi tawa ma tomo lawa Tokijo tawa ma tomo Jokojama tawa ma tomo Kamakula tawa ma tomo Niko tawa ma tomo Sisujoka tawa ma tomo Kijoto tawa ma tomo Nala tawa ma tomo Osaka tawa ma tomo Kope tawa ma tomo Sapolo tawa ma tomo Otalu ma tomo Akotate. tenpo ale la mi tawa ma tomo lili Mikasa lon ma Okawito (Hokkaido). ken la jan ala li sona e ma tomo lili ni. ona li lon nasin lete pi ma tomo Sapolo lon ma Okawito. laso jelo li sike e ona. mi tawa ona tan ni: mama pi meli mi li awen lon ma tomo ni a! ma tomo lili Mikasa li lon insa pi nena mute pi kasi suli. kin la ona li ma pi kalama lili.

ijo mute pi tenpo pini li lon ma ale pi ma Nijon. pana lukin la ma tomo Kijoto en ma tomo Nala li jo e tomo pona mute mute pi tenpo pini. ma Nala la tomo pi nasin sewi Puta Totawisi (Tōdaiji) li lon. ona li tomo pi kiwen kasi pi suli nanpa wan lon ma ale. insa ona la jan kiwen suli pi jan Puta li lon. ona li epiku a. ante la ma tomo Mikasa li jo e tomo ala pi tenpo pini mute. ken la tomo pi majuna nanpa wan li tomo pi tenpo pini pi tomo tawa linja. tenpo ni la ona li pali ala li kama tomo pi pana lukin taso (tenpo pini la ma tomo Mikasa li pana e kiwen pimeja. lupa pi kiwen pimeja li pini la jan mute li tawa weka). lon la ma Okawito li ma sin. tenpo pini la ma Nijon li jo ala e ma ni ale. ona la jan Nijon li mute lili taso.

ona li awen lon nasin seli taso pi ma Okawito. ma awen la jan Awinu (Ainu) li awen. jan Awinu li jan lon pi ma Okawito a. ona li jan Nijon ala li toki e toki ante. tenpo ni la jan Awinu li mute lili. jan Nijon taso li lon li awen lon ma ale. tan ni la ma tomo pi tenpo pini la tu taso li lon. ona li ma tomo Otalu li ma tomo Akotate. ma tomo ni la tomo pi tenpo pini mute li lon.

lipu ni li lipu pini mi a! mi lukin e ma mute pi ma Asija. mi toki lon ona ale. mi wile e ni: sina ken sona e toki mi. mi wile e ni kin: toki mi li musi tawa sina ale a!

Categories
sona toki

toki ni li tan ala tan jan Ape Antan?

sina pu la, sina ken kama lukin e toki ni: “sina ken ala toki e ijo lon toki pona la sina sona pona ala e ona”

toki ni li pona. taso ona li tan jan seme. lipu li pana e nimi ni: jan Ape Antan. a. taso ni li lon ala. jan ante li kama e toki ni.

ni la, jan Sonja li pali ala pali ike? pu li ike ala ike?

ala. jan mute en lipu mute li toki e ijo sama. sona ike li lon ale. o alasa e toki musi pi jan Ape Antan. sina kama lukin e toki mute ona… anu seme? lon la, toki mute ona li toki pi ona ala.

a, tenpo mute la, jan li lukin e toki li pilin pona tan ona li toki e ni: jan Ape Antan li pana e toki ni.

tan seme a!? tan suli pilin.

jan li wile toki suli e sona musi la, ona li wile suli e pilin toki, li toki e tan toki. tan toki li suli la, pilin toki kin li ken kama suli. jan Ape Antan li jan sona suli, li suli tawa kulupu la, jan li ken suli e toki kepeken nimi ona.

ante la, jan li pilin suli tan toki la, ona li pilin ni: toki suli li tan jan sona suli. jan sona suli li toki e ijo sona suli. ni la, toki suli ni li ken tan jan sona suli taso.

ijo ante kin li ken: jan li lukin e toki li pilin pona tan ona… taso jan li ken pilin ni: toki li toki musi taso li pana e sona lili taso li ken ala toki sona a li ken ala toki suli a. toki ni li lili taso. toki lili li ken ala ken pana e sona – tenpo mute la, ni li lon ala. taso tenpo pi mute lili la ni li ken lon. sewi en olin en nasin en wawa la toki pi lili nimi li ken toki pi suli pilin. jan li sona pona e sewi anu olin anu nasin anu wawa la toki li kama tan ona la toki lili li ken toki suli lon tenpo. pilin la toki suli li ken tan jan suli taso anu seme – a, mi la ni li lon ala. taso pilin pi nasin ni li ken lawa e kon. jan li lukin e tan toki li kama ala lukin e jan suli tan la, ona li ken pilin pi suli ala tan toki ni. nasa.

mi toki e nasin ken tu wan – taso o sona! ni tu wan li tan ala wile ike. lon la ni li ken nasa e sona. taso jan li toki ala e ni: “a, mi wile pana e toki pi pona wawa, taso jan ante o sona e wawa pi pona ona, tan ni la mi pana e nimi pi jan suli tawa poka, ni la pana mi li kepeken nasin suli” – ala a. jan pi mute ala li wile ante ike e tan sona. tan ike ni li lon tenpo lili taso. taso lon tenpo mute la, jan li pali ni tan pilin. ona li pali ni tan sona lili anu sona ike anu kute ike anu alasa ike. kin la ona li pali ni tan ijo suli wan: lipu mute li toki e sama la lipu sin o toki sama.

Categories
sona toki

enko li seme?

tan jan Lapate

kon pi nimi sin “enko” li seme? ijo ale li suli anu lili. ken la, ijo nanpa wan la, ijo nanpa tu li suli. sina ken wile sona e ni: suli pi ijo nanpa wan li seme? suli pi ijo nanpa tu li seme? sina ken nanpa e suli pi ijo ni tu. suli pi ijo ale li wile e nanpa tu wan. nanpa tu wan ni li nanpa e enko ijo. taso ni li nasa: sina weka e ijo la, enko ijo li kama ala weka, li awen. taso tenpo ni la, ijo ala anu kon taso li lon insa pi enko ijo.

tenpo ni la, sina ken kepeken nimi sin “enko.” sina sona pona e nimi sin ni. taso lon la, enko li seme? enko li sama kon, anu nanpa ijo, anu sona taso, anu nimi taso, anu seme? ijo ale li lon ala la, enko li lon ala lon? pini la, enko li lon anu lon ala anu seme? tenpo ale la, jan sona mute li wile sona e ni, li toki sona utala e ni.

ken la, enko li ijo. taso ona li kon ala: kon li weka la, enko kon li lon a. sina ken pana e kon sin lon enko pi kon weka. ni la, enko li ijo la, jan li ken ala pilin e ona, li ken ala lukin e ona. ona li sama ala ijo ante ale. tenpo pini weka la, jan Pato (Πλάτων, 429– 347 BCE) la, enko li ijo. ijo ante ale li tan enko. enko li sama ala ijo ante ale; taso ona li ken kama ijo ante ale. enko en selo li pali e sijelo e ijo ale. tenpo ale la, selo li lon ma sewi. taso ona li kama lon enko la, ijo li lon a. ijo en sijelo li seme? ona li selo lon enko.

jan Alitotele (Ἀριστοτέλης, 384–322 BCE) li pilin ante. ona la, enko li ma. kala li lon telo la, ma ona li telo. anu pilin pi jan Alitotele la, lon la, ma kala li selo insa pi telo ni—telo li lon poka ale ona. jan li lon kon la, ma ona li selo insa pi kon ni—kon li lon poka ale ona. ken la, sina wile sona e ni—ijo ni li lon enko seme? taso jan Alitotele la, wile sona ni li ike lili. sina ken sona e ni taso: ma ijo li seme? anu ijo ante seme li lon poka ale pi ijo ni? enko li lon ala, li sona taso, li nimi taso. tenpo suli kama la, jan Teka (René Descartes, 1596–1650) li pilin e sama anu sama lili.

jan Nuto (Isaac Newton, 1643–1727) la, ale ijo li lon enko. taso pilin pi jan Nuto li sama ala pilin pi jan Pato. pilin pi jan Nuto la, ijo ale li lon enko, taso ona li tan ala enko. enko en selo li pali ala e ijo. jan Nuto la, enko li sama lipu pi sitelen ala. tan seme? mi sitelen la, mi pana e sitelen lon lipu walo, mi pana e ona lon lipu pi sitelen ala. sina ken toki e ni—lipu li enko sitelen. nasin sama la, ijo li lon la, ona li lon enko, li lon enko pi ijo ala. ijo li sama sitelen la, enko li sama lipu walo. enko li jo e ijo ale. tenpo ale la, enko ni li ante ala, li tawa ala. sina ken nanpa e tawa ijo, e ante ijo, kepeken enko pi tawa ala, kepeken enko pi ante ala.

pini la, jan Antan (Albert Einstein, 1879– 1955) li sama lili pi jan Teka, li sama lili pi jan Nuto. sama jan Teka sama jan Alitotele la, sona pi enko ijo li wile e ijo tu anu ijo mute. sina wile sona e enko ijo la, sina ken nanpa e suli pi linja ni—linja li tan ijo li tawa ijo ante ale. ni li sama jan Alitotele, li sama jan Teka. taso kin la, enko li ijo, anu sama ijo. sina ken wile sona e ni—enko ni li sama seme? ken la, pilin sina la, enko pi jan Antan li sama enko pi jan Nuto. taso ante la, pilin pi jan Antan la, enko li ken ante, li ken sama linja, li ken sama sike. kin la, enko li ken ante e ijo, li ken ante e tawa ijo. ni li nasa lili! sona pi enko ni li wile e pali mute, e wawa sona mute!

enko la, jan mute li pilin ante. tenpo kama la, jan ante li pilin ante sin. tenpo ala la, kama sona enko li pini. pilin pi sina kin la, enko li seme?

Categories
sona toki

tomo pi kiwen suli

tan jan Simiman

ma mute la tomo kiwen ni li awen lon: kulupu jan li pali e ona lon tenpo weka a. tenpo weka ni la jan li ken ala sitelen. tan ni la mi ale li sona ala e toki ona e pilin ona e wile ona. taso ijo ona pi pali suli li awen. tomo pi kiwen suli li lon ma mi. lipu ni la mi wile toki e ona.

tenpo lete
tenpo weka a la ma li lete. tan lete la ko walo li kama tan sewi. suno li telo ala e ko. ni la ko li kama kiwen lon supa suli. supa lete li tawa lon ma kepeken tenpo suli a. supa tawa ni li wawa li ken tawa e ale. tan ni la kiwen suli li kama lon ma Tansi lon ma Tosi lon ma Netelan tan ma Sansinawija. tenpo la ma li kama seli sin la supa suli li kama telo li weka. taso kiwen en ma li awen. jan li kama sona pali e pan e soweli e kili. tenpo ni la kiwen li awen.

tomo
kepeken kiwen suli ni la jan li pali e tomo. tomo ni li lon poka pi kulupu tomo. taso jan li lape ala lon tomo ni. pilin jan la tomo ni li sewi. tomo la kulupu li awen sona e mama moli ona. lon pali la jan li tu e kiwen la sinpin kiwen li kama nena ala. taso ona li leko ala e kiwen. ni la tomo li kiwen suli taso ala. kiwen lili en ko li lon insa pi kiwen suli la kiwen li kama selo tomo. tomo li leko ala li sike ala. sijelo ona li sama palisa. sinpin tu li suli. sinpin tu li lili. kin lupa li lon sinpin wan la jan li ken lon insa tomo. kiwen suli a li supa lon sewi pi sinpin suli. tomo kiwen li lon la jan li pana e ma lon sewi ona. ni la tomo li nena kin. taso ni li lon tenpo weka.

tenpo poka
tenpo suli li kama li tawa la jan li kama sona pali e ilo pi kiwen sin li kama sona sitelen lon tenpo ni. ma en kiwen lili li weka tan tenpo tan jan. tomo la kiwen suli li awen ala sinpin li kama noka taso. jan li wile pali e tomo sewi e nasin sin la ona li pakala e kiwen suli pi tomo kiwen li kepeken ona. tomo mute pi kiwen suli li pakala li weka tan ni. taso tan suli tenpo la jan ni li sona ala e open pi tomo kiwen li sona ala e jan pali e nasin pali. tan ni la ona li pilin e ni: kulupu pi jan suli li lon tenpo pini. ona suli li pali e supa suli kiwen li lape lon ona. sona ni li kama e nimi pi tomo ni. toki Netelan en toki Tosi kin la nimi tomo li toki e supa lape pi jan suli. tenpo lon la jan li awen e tomo pi kiwen suli li pona e ona. tenpo lon la jan sona li lukin e poki e ilo e ijo mani. sona mute li kama tan ona.